Keşif ve karar artık yapay zekâ ve sosyal medyada başlıyor
- Tüketicilerin ~%22'si alışverişte yapay zekâ kullanıyor; Z kuşağında bu %28 (baby boomer'da %16).
- Sosyal medya, Z kuşağı için en önemli marka keşif kanalı hâline geldi.
- Markaların LLM yanıtlarındaki alıntılarda kendi siteleri yalnızca %1–2 pay alıyor; açık web trafiği 2023'ten beri %8 düştü.
- "Ajan ticareti" (AI'ın alışverişi tamamlaması) yükseliyor — Shopify, Amazon, Walmart ortak standartta hizalanıyor.
Artık sadece Google'da değil, yapay zekânın da bulabileceği bir marka olmak gerekiyor: yapılandırılmış içerik, güçlü müşteri yorumları, aktif sosyal varlık. Ürün keşfi ekranlardan önce algoritmalarda oluyor olabilir; görünürlüğü buna göre kurmak değerlendirilebilir.
Giyilebilir cihazlar ve bilim, tüketicinin hedeflerini yeniden yazıyor
- Sağlık artık çok boyutlu (kalp, uyku, stres, bağırsak, biliş); çoğu kişi önemsiyor ama yarısından azı hedeflerine ulaştığını hissediyor.
- Z kuşağının %75'i sağlık takip cihazı/uygulaması kullanıyor (boomer'da %32).
- GLP-1 (zayıflama) ilaçları hızla yayılıyor; ABD'de market harcamasını ~%6 düşürdü, 2030'da 25 milyon kullanıcı öngörülüyor.
- Tüketicilerin ~yarısı yapay katkı, alkol, işlenmiş gıda ve şekeri azaltıyor.
Gıda, içecek, kozmetik, fitness ve perakendede sağlık-fonksiyonel ürünlere talep büyüyor. Ürün geliştirmede "tat + fiyat + sağlık" dengesini kuran, protein/lif gibi besin değeri öne çıkan tekliflerin öne çıkması olası (firmaya özgü fizibilite gerektirir).
Tüketici mal yerine anlam ve anıya harcıyor
- Deneyim pazarı 2023–25'te %2,6 büyüdü; zorunlu-olmayan mallar yalnızca %0,8.
- Fazladan 200$ olsa tüm kuşaklarda en sık yanıt: "tatile ayırırım" (genel %27).
- Lüks seyahat (+%6) otelleri (~%3,5) geride bıraktı; "deneyim"in sınırı dijitale (oyun, yayın) genişliyor.
Ege'nin turizm/konaklama gücü düşünüldüğünde bu trend doğrudan fırsat. Ürün odaklı firmalar bile marka etrafında deneyim kurarak (etkinlik, topluluk, işbirliği) farklılaşabilir; deneyimin ölçülebilir bir marka hedefi taşıması önem kazanıyor.
Süregelen fiyat baskısı, daha akıllı harcamaya dönüşüyor
- Fiyat artışı en büyük endişe; tüketicilerin %75'inden fazlası bir tür "aşağı yönlü" (trade-down) davranışta.
- %82 ürünleri daha uzun kullanıyor, %69 tamir ediyor, %68 israfı azaltıyor.
- İkinci el (recommerce) yükselişte: %30 giyimde ikinci el alıyor; birçoğu eskiden ödediği hizmeti kendi yapıyor (DIY).
- Bu davranış artık tüm gelir gruplarında — yüksek gelirli de tercihen "idare ediyor".
Sadece fiyatla rekabet yetmiyor; dayanıklılık, tamir edilebilirlik, yeniden satılabilirlik yani "çok boyutlu değer" öne çıkıyor. İkinci el/yeniden ticaret bir tehdit değil, yeni müşteri kapısı olarak da değerlendirilebilir.
Tüketici 2026
Raporun özünü, İzmir/Ege iş dünyası perspektifiyle sohbet tadında dinleyin.
🗣️ İki sunuculu yapay ses (Nil & Cem) · içerik McKinsey raporundan damıtılmıştır, yorumlar İZSİAD'a aittir.