ABD'de Eylül ayında işten çıkarmaların yalnızca %9'unda AI gerekçe gösterildi, ancak yıl genelinde hâlâ birinci sırada.
- Challenger, Gray & Christmas'ın 1 Ekim 2026 tarihli aylık raporuna göre ABD şirketleri Eylül'de 43.281 işten çıkarma duyurdu; bu, 2022'den bu yana en düşük Eylül rakamı ve geçen yıla göre yaklaşık %20 azalma.
- Eylül'de AI yalnızca 3.961 kesintiye (%9) gerekçe gösterilerek 5. sıraya geriledi; 'pazar/ekonomik koşullar' ilk sıraya çıktı.
- Buna karşın 2026 yılı genelinde AI, 120.136 kesintiyle (tüm kesintilerin yaklaşık %21'i) hâlâ en sık belirtilen gerekçe konumunda.
Bu veriler, AI'nin istihdam üzerindeki etkisinin doğrusal değil dalgalı bir süreç olabileceğine işaret ediyor olabilir: şirketler kısa vadede 'AI nedeniyle kesinti' söylemini azaltsa da yıl boyunca birikimli etki yüksek kalmaya devam ediyor. Ege/İzmir'deki KOBİ'ler için bu, AI yatırımı kararlarını tek bir aylık sinyale göre değil yıllık eğilime göre planlamayı gerektirebilir; işe alım ve yeniden eğitim (reskilling) politikalarının AI benimseme hızına paralel, kademeli şekilde kurgulanması faydalı olabilir.
Türkiye'de yenilenebilir enerjinin elektrik üretimindeki payı yılın ilk 9 ayında tüm zamanların rekoruna ulaştı.
- TEİAŞ ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Ocak-Eylül 2026 döneminde yenilenebilir kaynaklar Türkiye elektrik üretiminin %60,3'ünü karşıladı; bu oran dönemin tüm zamanların rekoru oldu.
- Rüzgar ve güneş üretimi toplamda 68,6 TWh ile toplam üretimin %25'ine ulaşırken doğalgazın payı %11,1 ile tarihi düşük seviyeye geriledi.
- Ağustos 2026'da güneş+rüzgar üretimi tek ayda 9,9 milyar kWh ile aylık rekor kırdı (güneş %14,1, rüzgar %12,9 pay).
Doğalgaz payının tarihi düşük seviyeye inmesi, enerji ithalat faturası ve maliyet yapısında orta vadede yapısal bir değişime işaret ediyor olabilir; bu durum Ege'deki enerji-yoğun sanayi kollarının (tekstil, metal, kimya) maliyet planlamasında yenilenebilir enerji temelli PPA (güç alım anlaşması) ve kendi üretim yatırımlarını daha cazip hale getirebilir. Ancak şebeke esnekliği ve depolama kapasitesi artışla aynı hızda büyümezse, yüksek yenilenebilir payının kesinti/denge riskini artırabileceği de göz önünde bulundurulmalı; firmaya özgü yatırım kararları için fizibilite değerlendirmesi gerekir.
ABD'de kalp yetmezliği ölümleri rekor seviyede, hastalık hızla genç yetişkinlere yayılıyor.
- Heart Failure Society of America'nın (HFSA) 5 Ekim 2026'da yayımladığı 'HF Stats 2026' raporuna göre 2023'te ABD'de kalp yetmezliği 452.573 ölüme (tüm ölümlerin %14,6'sı) neden oldu; yaşa göre düzeltilmiş mortalite 2010-2023 arasında yaklaşık %37 arttı.
- 25-44 yaş grubunda ham mortalite oranı 2001-2020 arasında %121, 45-64 yaş grubunda %96 arttı; bu artış 65 yaş üstündeki (%21-23) artışın çok üzerinde.
Kalp yetmezliğinin genç çalışma çağı nüfusunda hızla yayılması, uzun vadede işgücü sağlığı ve sigorta/prim maliyetleri üzerinde baskı yaratabilir; bu veriler ABD'ye özgü olsa da benzer metabolik ve kardiyovasküler risk eğilimleri Türkiye'de de izleniyor. İZSİAD üyesi firmalar için bu, çalışan sağlığı programları ve erken tarama hizmetlerine yönelik talebin orta vadede artabileceğine, dolayısıyla sağlık/medtech alanında iş fırsatlarının genişleyebileceğine işaret ediyor olabilir; kesin öngörü için yerel epidemiyolojik veri takip edilmelidir.
Hazine, yıl sonuna kadar 630,7 milyar TL iç borçlanma planını açıkladı; borç servisi yükü yüksek seyrediyor.
- Hazine ve Maliye Bakanlığı 30 Eylül 2026'da açıkladığı Ekim-Aralık 2026 iç borçlanma stratejisine göre bu dönemde 676,6 milyar TL'lik iç borç servisine karşılık 630,7 milyar TL iç borçlanma yapılacak (Ekim: 414,8 milyar TL, Kasım: 110,4 milyar TL, Aralık: 105,5 milyar TL).
- Dönem boyunca 11 ihale ve 5 doğrudan satış işlemiyle sabit kuponlu, TLREF endeksli, döviz cinsi tahvil, altın tahvili ve kira sertifikası ihraç edilecek.
Kamunun yüksek hacimli iç borçlanma ihtiyacı, bankacılık sektöründeki fonlanabilir kaynağın bir kısmını kamu kağıtlarına yönlendirerek özel sektör/KOBİ kredilerinde dışlama (crowding-out) etkisi yaratabilir; bu durum TCMB'nin KOBİ kredi büyüme sınırını gevşetme kararıyla birlikte değerlendirildiğinde, finansman koşullarının yönü karışık sinyaller veriyor. Ege'deki KOBİ'ler için nakit akışı planlamasında yıl sonu faiz ortamının değişken kalabileceği öngörülerek, kredi yenileme/çekme kararlarının çeyrek bazında yeniden değerlendirilmesi faydalı olabilir.
Türkiye otomotiv pazarı Eylül'de yıllık %24,33 daraldı; iç talep sert biçimde yavaşlıyor.
- Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği'nin (ODMD) 2 Ekim 2026 tarihli basın bültenine göre Eylül ayı otomobil+hafif ticari araç pazarı yıllık %24,33 daralarak 83.469 adede geriledi; otomobil satışları %27,80 düşüşle 63.736 adet oldu.
- Ocak-Eylül 2026 toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre %13,39 düşüşle 803.465 adede indi.
Otomotiv talebindeki sert yavaşlama, yüksek finansman maliyetleri ve tüketici erteleme davranışının sanayi genelinde iç talebi baskıladığına dair erken bir gösterge olabilir; bu durum TÜİK'in aynı dönemde açıkladığı rekor ekonomik güven endeksiyle çelişkili bir tablo çiziyor ve talep tarafındaki kırılganlığa dikkat çekiyor. Ege/Manisa bölgesindeki otomotiv yan sanayi ve tedarikçi KOBİ'ler için bu veriler, üretim planlamasında iç pazar talebi yerine ihracat odaklı siparişlere ağırlık verilmesinin daha isabetli olabileceğine işaret ediyor; firmaya özgü etki değerlendirmesi gerektirir.
Radarda kalan diğer başlıklar
Güvenilir AI platformları sosyal mühendislik silahına dönüşüyor
Huntress araştırmacıları, chatgpt.com üzerinde barındırılan sahte bir 'Custom GPT'nin sahte CAPTCHA sayfasına yönlendirerek 8 aşamalı bir zincirle tam özellikli bir uzaktan erişim truva atı (RAT) kurdurduğunu tespit etti; OpenAI kaldırdıktan 48 saat içinde kampanya farklı imzalı dosyalarla yeniden ortaya çıktı.
İZSİAD üyesi için 🟨: Bu, kurumsal çevre güvenliğinde 'güvenilir platform' varsayımının artık yeterli olmadığına işaret edebilir; çalışan farkındalık eğitimlerinin AI platformu kaynaklı sosyal mühendislik senaryolarını da kapsaması gerekebilir.
DTÖ'de e-ticaret çoklu anlaşması ve gümrük vergisi moratoryumu tıkandı
5-6 Ekim 2026'da Cenevre'deki DTÖ Genel Konseyi'nde, 67 üyenin Mart 2026'da geçici kabul ettiği çoklu E-Ticaret Anlaşması'nın yürürlüğe girmesi konusunda Hindistan ve müttefiklerinin itirazı sürdü; 31 Mart 2026'da sona eren e-ticaret gümrük vergisi moratoryumu yenilenemeden toplantı sonuçlandı.
İZSİAD üyesi için 🟨: Moratoryumun belirsizliğini koruması, sınır ötesi e-ticaret yapan Ege ihracatçıları için dijital işlemlerde ani gümrük vergisi riskinin gündemde kalabileceği anlamına gelebilir.
Almanya ve Fransa, Çin'e karşı 'hızlı tepki' ticaret aracı talebini resmi mektupla somutlaştırdı
Bloomberg'in 5 Ekim 2026 tarihli haberine göre iki ülke, Çin'in AB pazarına erişimini 24 saat içinde kısıtlayabilecek bir aracın oluşturulması için Komisyon Başkanı von der Leyen'e resmi mektup gönderdi; bu, önceki haftalarda kamuoyuna yansıyan talebin somut/resmi aşamaya geçtiğini gösteriyor (yeni gelişme: taslak talepten resmi mektuba geçiş).
İZSİAD üyesi için 🟨: Mekanizmanın hayata geçmesi halinde AB'ye ihracat yapan Ege firmalarının tedarik zinciri ve fiyatlandırma stratejilerini hızlı değişen ticaret kurallarına göre daha esnek kurgulaması gerekebilir.
Amerika kıtasında sağlıklı yaşlanma politikaları ilerliyor ama finansman açığı derinleşiyor
PAHO'nun 6 Ekim 2026'da yayımladığı BM Sağlıklı Yaşlanma On Yılı ara değerlendirmesine göre, uzun süreli bakım politikası olan ülke oranı 2020'de %61'den 2025'te %88'e çıktı; ancak 60 yaşında kalan yaşam beklentisinin yalnızca yaklaşık 16 yılı sağlıklı geçiyor (7 yıllık sağlık açığı, bölgeler arası en geniş fark).
İZSİAD üyesi için 🟨: Sağlıklı yaşlanma açığının büyümesi, uzun vadede bakım hizmetleri ve ev sağlığı teknolojilerine yönelik talebin küresel çapta artabileceğine işaret ediyor olabilir.