Yapay zekâ ekosisteminin en büyük 10 şirketinin piyasa değeri 25 trilyon doları aştı
- Al Jazeera'nın 17.09.2026 tarihli analizine göre; AI çipi, bulut altyapısı ve yazılım alanında faaliyet gösteren en büyük 10 halka açık şirketin toplam piyasa değeri en az 25 trilyon dolara ulaştı — bu rakam ABD dışındaki her ülkenin yıllık GSYH'sinden ve Çin'in toplam ekonomisinden büyük.
- Nvidia'nın piyasa değeri Eylül ortası itibarıyla yaklaşık 5,1 trilyon dolara, Apple'ınki 4,86 trilyon dolara, TSMC'ninki ise 1,9 trilyon dolara ulaştı.
- Aynı haftada Türk basınında da (Cumhuriyet, 16.09.2026) bu yoğunlaşma 'AI yarışında güç savaşı' başlığıyla işlendi; analistler değerleme/balon riskine dikkat çekiyor.
Küresel sermaye ve tedarik zinciri kararları giderek az sayıda dev teknoloji şirketinin değerlemesine bağımlı hale geliyor olabilir; bu yoğunlaşma olası bir düzeltmede (correction) çip/bulut tedarikçisi KOBİ'lere hızla yansıyabilir. İzmir/Ege'deki yazılım, elektronik ve ihracatçı firmalar için bu tablo, büyük bulut/çip alıcılarına bağımlılığı azaltacak çeşitlendirme ve olası bir değerleme düzeltmesine karşı temkinli nakit/stok planlaması gerektirebilir; bu bir yatırım tavsiyesi değildir ve firmaya özgü maruziyet analizi gerektirir.
Türkiye, 2035'e kadar elektrik üretim ve iletim altyapısına 108 milyar dolarlık dönüşüm planını açıkladı
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 16.09.2026'da yaptığı açıklamada 2035 Yenilenebilir Enerji Yol Haritası kapsamında üretimde 80 milyar, iletim altyapısında 28 milyar dolar olmak üzere toplam 108 milyar dolarlık yatırım planlandığını duyurdu.
- Plana göre rüzgar ve güneşte 120 gigavat kurulu güce ulaşılması hedefleniyor; iletim hattı uzunluğunun %80 artışla 77 bin kilometreye çıkarılması öngörülüyor.
- Yaklaşık 9.580 km uzunluğunda, 28 gigavat kapasiteli yüksek gerilim doğru akım (HVDC) enerji koridorları ve 15 bin km yeni alternatif akım iletim hattı kurulması planlanıyor (Bakan Bayraktar açıklaması, çoklu ulusal basın, 16.09.2026).
Bu ölçekte bir şebeke yatırımı hayata geçerse, İzmir/Ege'deki güneş ve rüzgar yatırımcıları için yeni bağlantı kapasitesi ve daha az kısıtlama (curtailment) anlamına gelebilir; bölgedeki elektrik-elektronik ve kablo/trafo üreten sanayiciler için de büyük bir iç pazar açılabilir. Ancak bu tür çok yıllı kamu programlarının fiili gerçekleşme hızı genellikle ilan edilen takvimden geri kalabildiğinden, firmaya özgü yatırım/ihale kararları ihale takvimi netleşmeden alınmamalı.
Büyük ilaç şirketleri erken aşama Ar-Ge'yi giderek daha fazla Çinli biyoteknoloji firmalarından lisanslıyor
- GSK, 15.09.2026'da Çin merkezli Chimagen Biosciences'ın çoklu miyelom hedefli üç-özgül T-hücre bağlayıcısı (trispecific TCE) adayının küresel haklarını toplamda 750 milyon dolara kadar ulaşabilecek bir anlaşmayla devraldı; faz 1 çalışmalarının 2027'de başlaması planlanıyor.
- Bu, GSK'nin son iki yılda Chimagen'la imzaladığı ikinci lisans anlaşması (ilki 2024'te otoimmün hastalıklar için); STAT News bu hamleyi 'Çin'den ilaç' başlığıyla daha geniş bir eğilimin parçası olarak değerlendirdi (15.09.2026).
- Haber, büyük ilaç şirketlerinin son dönemde erken/orta aşama onkoloji ve immünoloji varlıklarını yerli Ar-Ge yerine Çinli biyoteknoloji firmalarından satın alma eğiliminin hızlandığı bir dönemde geldi.
Küresel ilaç Ar-Ge'sinin ağırlık merkezinin erken aşama keşifte Çin'e kayması, klinik araştırma ve sözleşmeli üretim (CRO/CDMO) hizmeti veren Ege bölgesi sağlık/biyoteknoloji firmaları için hem bir tehdit (rekabetin ucuzlaşan Çin kaynaklı varlıklara kayması) hem de fırsat (Batı pazarına açılmak isteyen Asyalı firmalara bölgesel klinik/üretim ortaklığı sunma) olarak okunabilir. Bu değerlendirme kesin bir öngörü değildir; firmaya özgü fizibilite ve düzenleyici uyum analizi gerektirir.
Yüzlerce yapay zekâ ajanı otonom şekilde 48 ülkede 395 kurumu ele geçirdi
- Tehdit istihbaratı firması GreyNoise'un 09-11.09.2026'da yayımladığı raporuna göre, muhtemelen Rusça konuşan bir saldırgan, OpenAI Codex altyapısı, bir DeepSeek modeli ve çeşitli açık saldırı araçlarıyla çalışan yüzlerce yapay zekâ ajanını kullanarak PaperCut NG/MF yazılımındaki iki zafiyeti istismar etti.
- Kampanya 48 ülkede 395 kurumda en az 440 sistemi ele geçirdi; 11 kurum saldırının başlamasından yalnızca 26 saniye sonra, ilk kurbana karşı uzaktan kod çalıştırma ise boş bir çalışma alanından 4 saatten kısa sürede elde edildi.
- En çok etkilenen sektör 204 kurbanla eğitim oldu; ülke bazında ABD (98), İngiltere, Fransa, İspanya ve Kanada listede öne çıktı (Help Net Security, 11.09.2026).
Bu olay, saldırı otomasyonunun artık insan operatör gerektirmeden, dakikalar/saniyeler içinde çok sayıda kurumu tarayıp istismar edebildiğini gösteriyor; bu da yama yönetimi zayıf olan KOBİ'ler için tepki süresinin neredeyse sıfıra indiği anlamına gelebilir. İzmir/Ege'deki KOBİ'ler için, özellikle self-hosted/legacy yazılımların (yazıcı, doküman yönetimi gibi) internete açık versiyonlarının hızlı yamalanması ve zafiyet taraması artık ertelenemez bir öncelik olarak değerlendirilmelidir.
AB Komisyonu, üçüncü ülkelere karşı ticari savunma aracı 'Uluslararası Kamu Alım Aracı'nı (IPI) gözden geçirmeye açtı
- Avrupa Komisyonu, 10.09.2026'da AB kamu ihalelerine erişimi üçüncü ülke ayrımcılığına karşı kısıtlayabilen Uluslararası Kamu Alım Aracı'nın (International Procurement Instrument, IPI) ilk kapsamlı gözden geçirmesi için kamuoyu görüşüne açtı.
- Gözden geçirme, aracın kapsamı, eşik değerleri, menşe kuralları ve olası kısıtlamaların etkinliğini; AB'nin Çin menşeli tıbbi cihazlara karşı aracı ilk kez uyguladığı Haziran 2025 tecrübesi ışığında değerlendirecek.
- Görüş bildirme süreci 1 Aralık 2026'ya kadar açık kalacak; Komisyon raporunun 2027'nin üçüncü çeyreğinde tamamlanması planlanıyor (MLex, 10.09.2026; AB Konseyi belgesi ST-12969-2026).
AB'nin kamu ihalelerinde karşılıklılık (reciprocity) ilkesini sertleştirme eğilimi güçlenirse, üçüncü ülke menşeli (Türkiye dahil) firmaların AB kamu ihalelerine katılım koşulları da zamanla sıkılaşabilir. İzmir/Ege'de AB kamu alımlarına tedarik yapan veya yapmayı planlayan sanayiciler için, menşe/yerlilik oranı belgelendirmesi ve AB içi ortaklık/temsilcilik yapılarını şimdiden gözden geçirmek isabetli olabilir; bu değerlendirme kesin bir hukuki tavsiye değildir.
Radarda kalan diğer başlıklar
Türkiye'de robotlaşma yavaş ilerlerken otomasyon fuar trafiği yoğunlaşıyor
15-17.09.2026'da İstanbul'da düzenlenen Robotik Otomasyon Çözümleri etkinliğinde küresel otomasyon firmaları yeni nesil endüstriyel robotlarını sergiledi; IFR verilerine göre Türkiye'de 10 bin çalışana düşen robot sayısı 43 ile küresel ortalamanın gerisinde kalmaya devam ediyor.
İZSİAD üyesi için 🟨: Ege sanayisi için bu açık, iş gücü maliyeti baskısı sürerken otomasyona geç kalmanın rekabet dezavantajına dönüşebileceğine işaret ediyor olabilir.
Perovskit-silikon tandem güneş pillerinde verim rekoru yeniden kırıldı
Çin merkezli bir üreticinin esnek perovskit-silikon tandem güneş pili, ABD Ulusal Yenilenebilir Enerji Laboratuvarı (NREL) tarafından onaylanan %33,35 verimle dünya rekoru kırdı; bu, uluslararası bir kurumca sertifikalanan ilk esnek tandem hücre rekoru.
İZSİAD üyesi için 🟨: Verim eğrisindeki bu hızlı ilerleme, çatı ve yüzer güneş uygulamalarında birim alan başına üretimin önümüzdeki yıllarda belirgin artabileceğine işaret ediyor.
KVKK, 12 şirkette 10 milyon kişiyi etkileyen veri ihlallerini duyurdu
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 16.09.2026 tarihli kararıyla 12 şirkete ilişkin veri ihlali bildirimlerini yayımladı; 11 şirkette etkilenen kişi sayısı toplam 10 milyon 218 bin 802'ye ulaştı ve ihlallerin önemli bölümü üçüncü taraf yazılım kütüphanelerindeki zafiyetlerden kaynaklandı.
İZSİAD üyesi için 🟨: Üçüncü taraf yazılım tedarik zincirinin tekrarlayan bir zayıf halka olması, KOBİ'lerin kendi sistemleri kadar tedarikçilerinin güvenlik durumunu da denetlemesi gerektiğine işaret ediyor olabilir.